DEN HAAG / OVERIJSSEL – De pluimveehouders die direct of indirect zijn getroffen door de fipronil-crisis, worden op geen enkele manier gecompenseerd omdat ze de dupe zijn van frauduleus handelen door derden. Staatssecretaris Martijn van Dam van Economische Zaken maakte dat donderdag bekend tijdens het spoeddebat over de fipronil-affaire. Evenals minister Edith Schippers ging hij pal staan voor de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), hoewel die flink onder vuur ligt. Wel beoordeelden ze de communicatie van de NVWA als rommelig. Met de kennis van toen werd er correct gehandeld, maar het dringende advies is wel dat de NVWA nauwer met de sector moet gaan samenwerken. Overigens is het leeuwendeel van de Tweede kamer van mening dat de affaire in de kiem gesmoord had kunnen worden als de NVWA zorgvuldiger was omgegaan met de tips die ze vorig jaar kreeg.

Landbouwwoordvoerder Jaco Geurts (CDA) zei bijvoorbeeld dat de NVWA veel duidelijker had moeten communiceren over de gevolgen van fipronil. Hij noemde het interview met éé n van de directeuren van de NVWA bij Nieuwsuur als voorbeeld. Consumenten werden hierdoor compleet op het verkeerde been gezet en werd de organisatie als ongeloofwaardig bestempeld. Dat leidde volgens Geurts uiteindelijk tot een catastrofe voor de boeren. SP Tweede Kamerlid Frank Futselaars uit Zwolle vatte het kernachtig samen: “De NVWA heeft onjuist geoordeeld over het risico van fipronil en nu blijkt opeens ook de toxische stof amitraz te zijn gevonden.” De partij vindt evenals PVV, GroenLinks en Partij voor Dieren dat er te veel is beknibbeld op het budget van de NVWA en dat de organisatie flink is uitgekleed.

Schippers en Van Dam komen de pluimveehouders tegemoet met één jaar uitstel van betaling voor belastingen, het diergezondheidsfonds en de aflossing van kredieten voor bedrijven. Via een zogenoemd borgstellingsfonds moet het voor de bedrijven makkelijker worden om nieuwe bankkredieten aan te gaan. Er komt in ieder geval een publiekscampagne (gefinancierd door Brussel en het ministerie van EZ) om het imago van het Nederlandse ei weer op te krikken. Duitsland wordt daarin ook meegenomen omdat het land een zeer grote afnemer is. De sector en de ketenpartijen gaan zich samen sterk maken om de voedselveiligheid naar een hoger plan te tillen.

Eric Hubers, voorzitter van de pluimveesector van LTO Nederland, bracht maandag een werkbezoek bij pluimveebedrijf Visscher in Dalfsen en heeft er bij staatssecretaris Van Dam schriftelijk op aangedrongen om onderzoek te doen naar financiële ondersteuning van gedupeerde legpluimveehouders. Hubers noemt garantstellingen, overbruggingskredieten, een borgstellingsfonds, uitstel van betalingen en werktijdenverkorting geen oplossingen voor de lange termijn. Hij ziet veel meer heil in imago- en afzetbevordering, (EU)-fondsen en een calamiteiten- of compensatiefonds. Hubers vindt dat legitiem aangezien de pluimveehouders nergens kunnen aankloppen voor compensatie. In de brief aan de staatssecretaris benadrukt hij fijntjes dat de legpluimveehouderij in 2015 een bruto-productiewaarde vertegenwoordigde van 845 miljoen euro. Er werd voor 507 miljoen euro geëxporteerd.

Binnenkort komt er een onderzoek naar de fipronil-affaire. Dit wordt geleid door oud-D66-minister Winnie Sorgdrager (lid van de Raad van State). Aan haar de taak om voor het eind van het jaar aan te tonen hoe deze crisis is ontstaan, welke rol en verantwoordelijkheid alle betrokkenen hadden en op welke wijze er onderling is gecommuniceerd. Uit een rapport van Wageningen Economic Reserach wordt duidelijk dat de directe schade voor de getroffen pluimveebedrijven momenteel 33 miljoen euro bedraagt. Dat is een gemiddeld schadebedrag van tussen de 120.000 en 220.000 euro per bedrijf, maar dat kan nog alle kanten op. Vervolgschade is namelijk niet ingecalculeerd.